Teren Otwarty. Laboratorium to projekt dla osób studenckich i absolwenckich* Akademii Sztuk Pięknych i Akademii Sztuk Teatralnych we Wrocławiu, które chcą sprawdzić swoją praktykę poza murami uczelni — w realnym, wymagającym i nieoczywistym kontekście.

Łączymy edukację artystyczną, praktykę społeczno-performatywną i pracę w środowisku penitencjarnym. Interesuje nas sztuka, która nie kończy się na obiekcie, spektaklu czy prezentacji, ale wydarza się w relacji: z miejscem, z ludźmi, z ograniczeniami, z odpowiedzialnością.

Osoby studiujące sztukę bardzo dobrze rozwijają warsztat, ale rzadziej mają okazję uczyć się pracy projektowej, zespołowej, społecznej i instytucjonalnej. A właśnie w tych kierunkach coraz mocniej rozwija się współczesne pole sztuki. Dlatego tworzymy program, który prowadzi od kursu mistrzowskiego, przez pracę koncepcyjną i konkurs rezydencyjny, aż po realizację autorskich działań artystycznych w zakładach karnych i aresztach śledczych.

Zgłoszenia przyjmujemy do 20 czerwca 2026 roku tutaj.

Dla kogo?

Projekt kierujemy do osób studenckich i absolwenckich* ASP i AST we Wrocławiu.

Nie trzeba mieć wcześniejszego doświadczenia w pracy w jednostkach penitencjarnych. Projekt jest pomyślany tak, żeby przygotować osoby uczestniczące krok po kroku — merytorycznie, praktycznie i etycznie.

Jak wygląda projekt?

1. Kursy mistrzowskie na ASP i AST (jesień-zima 2026)

Kursy mistrzowskie są fundamentem całego projektu. To tutaj osoby uczestniczące zdobywają narzędzia, które później wykorzystają w pracy rezydencyjnej. Zajęcia odbywają się na Akademii Sztuk Pięknych i Akademii Sztuk Teatralnych we Wrocławiu.

Kursy mają charakter praktyczny i procesowy. Nie chodzi o przekazanie gotowej metody, ale o przygotowanie do pracy w sytuacji, która zawsze będzie żywa, zmienna i zależna od konkretnej grupy oraz miejsca.

Harmonogram spotkań:
ASP:

6 spotkań w okresie październik-listopad
w tygodniu w godzinach 19:00-21:30

(w formularzu zgłoszeniowym pytamy o preferencje)

AST:

sobota, 7 listopada 2026, godz 10:00-15:00
sobota, 14 listopada 2026, godz 10:00-15:00

Spotkania wspólne i dla absolwentów:

5-6 grudnia w godzinach 10:00-15:00

Podczas kursów pracujemy m.in. z tematami:

Praktyki sztuki partycypacyjnej i społecznie zaangażowanej

Rozmawiamy o tym, jak tworzyć działania artystyczne oparte na relacji, procesie i współobecności. Przyglądamy się różnym modelom uczestnictwa i współtworzenia. Ważnym tematem jest też etyka reprezentacji: jak pracować z czyimś doświadczeniem, nie zawłaszczając go i nie upraszczając.

Strategie artystyczne w środowisku penitencjarnym

Zastanawiamy się, jak myśleć o sztuce w przestrzeni instytucjonalnej, ograniczonej przepisami, procedurami i warunkami bezpieczeństwa. Pracujemy z pojęciami site-specific, instalacji, mikroform, działań z dostępnych materiałów i twórczego reagowania na ograniczenia.

Praca z procesem i dynamiką grupy

Uczymy się rozpoznawać napięcia, role grupowe, konflikty, momenty oporu i momenty otwarcia. Przyglądamy się temu, co dzieje się w grupie podczas procesu twórczego i jak można na to reagować jako osoba prowadząca.

Pedagogika artystyczna i facylitacja

Pracujemy nad tym, jak prowadzić zajęcia twórcze dla dorosłych osób w warunkach ograniczenia wolności. Szukamy języka, który nie jest ani szkolny, ani terapeutyczny, ani paternalistyczny — tylko partnerski i twórczy.

2. Konkurs rezydencyjny (zima 2027)

Po zakończeniu części warsztatowej ogłaszamy konkurs rezydencyjny.

Do konkursu mogą zgłaszać się tylko osoby, które uczestniczyły w kursach mistrzowskich. Tandemy przygotowują własne koncepcje projektów artystycznych do realizacji w jednej z jednostek penitencjarnych.

Komisja złożona z przedstawicielek Kobietostanu i obu uczelni wybierze 4 projekty rezydencyjne.

Jednym z ważnych założeń projektu jest praca w tandemach. Rezydencję realizują dwie osoby studenckie z jednej lub obu uczelni. Tandem może więc łączyć różne języki artystyczne: wizualny, performatywny, intermedialny, teatralny, dźwiękowy, choreograficzny czy instalacyjny.

3. Rezydencje artystyczne (wiosna-lato 2027)

Rezydencje są sercem projektu. To moment, w którym wiedza i narzędzia z kursów zostają sprawdzone w praktyce — w realnym, wymagającym środowisku jednostek penitencjarnych.

W ramach projektu zrealizowane zostaną 4 rezydencje artystyczne.

Każda rezydencja:

• odbywa się w jednej z jednostek partnerskich: Zakład Karny we Wrocławiu, Areszt Śledczy we Wrocławiu lub Areszt Śledczy w Opolu,
• trwa od 3 do 8 tygodni,
• jest realizowana przez tandem twórczy,
• ma budżet produkcyjny w wysokości 5000 zł,
• kończy się premierowym działaniem artystycznym,
• jest objęta mentoringiem i dokumentacją.

Budżet rezydencji może zostać przeznaczony m.in. na materiały, konsultacje, zaproszenie ekspertów, superwizję psychologiczną, podróże czy inne potrzeby związane z realizacją projektu. Zgodnie z zasadami programu nie może być przeznaczony na wynagrodzenia dla osób studenckich i absolwenckich.

Każda rezydencja ma charakter procesowy. Nie chodzi o jednorazowe warsztaty ani o „przywiezienie gotowego pomysłu” do więzienia. Punktem wyjścia jest spotkanie z miejscem, grupą i konkretną sytuacją.

Mentoring

Każda rezydencja objęta jest trzyetapowym mentoringiem prowadzonym przez osoby z Kobietostanu we współpracy z kadrą uczelni.

Przed rezydencją pomagamy dopracować projekty pod kątem artystycznym, etycznym i organizacyjnym. W trakcie procesu wspieramy tandemy podczas pracy w jednostce, odwiedzamy rezydencje i towarzyszymy podczas pierwszego wejścia do więzienia. Po zakończeniu spotykamy się na rozmowie podsumowującej, która pomaga przełożyć doświadczenie na dalszą praktykę artystyczną.

Co może powstać?

Nie narzucamy jednej formy.

Osoby z ASP mogą rozwijać formy wizualno-performatywne, instalacyjne, relacyjne, intermedialne lub dokumentacyjne. Osoby z AST mogą pracować z performansem, ciałem, tekstem, ruchem, obecnością i sytuacją sceniczną. W tandemach te języki mogą się spotykać, ścierać i wzajemnie poszerzać.

Ważne jest dla nas, żeby forma wynikała z procesu — z miejsca, grupy, ograniczeń, rozmów, prób i decyzji artystycznych. Bardzo istotne jest, żeby osoby osadzone nie były tylko tematem Waszej pracy, ale również współtwórcami formy.

Prezentacje finałowe rezydencji

W ramach projektu powstaną 4 premierowe działania artystyczne.

Każde z nich będzie efektem autorskiej koncepcji tandemu i pracy z konkretną grupą osób osadzonych.

Prezentacje mogą odbywać się:

• w jednostkach penitencjarnych — dla osób osadzonych, personelu, zaproszonych gości lub widzów z zewnątrz,
• w przestrzeniach uczelni artystycznych,
• w instytucjach kultury.

Każdy pokaz traktujemy jako część procesu edukacyjnego. Osoby studenckie nie tylko tworzą pracę, ale też uczą się przygotowania wydarzenia: komunikacji, oprawy wizualnej, organizacji, kwestii technicznych i współpracy z instytucją.

To moment, w którym projekt staje się widzialny — dla publiczności, dla środowiska artystycznego i dla samych osób uczestniczących.

Dokumentacja i portfolio

Każda rezydencja otrzyma profesjonalną dokumentację fotograficzną.

To ważny element projektu, bo wiemy, jak często młode osoby artystyczne wychodzą z uczelni bez materiałów, które pozwalają im pokazać swoją pracę przyszłym instytucjom, grantodawcom, kuratorom czy pracodawcom.

Zależy nam na tym, żeby dokumentować działania w sposób uważny i etyczny — szczególnie dlatego, że pracujemy z osobami osadzonymi i w środowisku objętym szczególnymi zasadami bezpieczeństwa.

Wydarzenie finałowe (jesień 2027)

Będzie to podsumowanie całego procesu: od kursów mistrzowskich, przez konkurs i rezydencje, po dokumentację i refleksję edukacyjną.

W jednym miejscu spotkają się:

• osoby studenckie i absolwenckie ASP i AST,
• osoby prowadzące projekt,
• przedstawiciele i przedstawicielki uczelni,
• osoby związane z instytucjami kultury,
• praktycy i praktyczki sztuki społecznej,
• publiczność zainteresowana działaniami na styku sztuki, edukacji i kontekstów społecznych.

Wydarzenie będzie miało formę prezentacji i rozmowy.

Osoby rezydenckie opowiedzą o swoich projektach, pokażą dokumentację, fragmenty prac, materiały wizualne lub performatywne. Druga część będzie poświęcona rozmowie o doświadczeniach, trudnościach, odkryciach i pytaniach, które pojawiły się w trakcie pracy.

Ewaluacja

Przez cały projekt prowadzona będzie ewaluacja. Chcemy nie tylko zrealizować działania, ale też dobrze zrozumieć, co z nich wynika: dla osób studenckich, dla uczelni, dla osób osadzonych, dla nas jako organizatorek i dla pola sztuki społecznej.

Ewaluacja będzie prowadzona metodami jakościowymi: poprzez rozmowy, wywiady, spotkania podsumowujące, fokusy i — tam, gdzie będzie to potrzebne — krótkie ankiety. Wnioski z ewaluacji staną się częścią publikacji podsumowującej.

Publikacja podsumowująca

Na koniec projektu przygotujemy cyfrową publikację. Będzie ona jednocześnie dokumentacją i narzędziem edukacyjnym. Chcemy, żeby mogły z niej korzystać osoby studenckie, wykładowcy, uczelnie artystyczne, instytucje kultury, organizacje społeczne, kuratorzy, badaczki i praktycy sztuki społecznej.

Nie chcemy tworzyć tylko archiwum projektu. Chcemy stworzyć materiał, który może być używany dalej — na zajęciach, w rozmowach o edukacji artystycznej, przy projektowaniu kolejnych działań i w refleksji nad tym, jak uczyć sztuki, która wychodzi poza bezpieczne ramy akademii.

Publikacja będzie dostępna bezpłatnie w wersji cyfrowej.

_____________________________________________________
* Do projektu mogą zgłosić się osoby które ukończyły AST lub ASP we Wrocławiu w latach 2021-2025