Jesteśmy partnerką w międzynarodowym projekcie RELEASE – Reintegration through Theatre, realizowanym w ramach programu Erasmus+. Razem z włoską organizacją SANIDOC z Ancony przyglądamy się temu, jak teatr może działać w więzieniu.

Łączy nas przekonanie, że sztuka w warunkach izolacji może być czymś więcej niż sposobem na spędzenie czasu czy przygotowaniem przedstawienia. To miejsce spotkania i współpracy, możliwość wejścia w inną rolę, zabrania głosu, sprawdzenia siebie w sytuacji, w której ktoś naprawdę na nas liczy.

Jednocześnie pracujemy w dwóch różnych krajach i dwóch różnych systemach penitencjarnych. I właśnie ta różnica jest dla nas jednym z najciekawszych elementów RELEASE.

Najpierw Wrocław

Po raz pierwszy spotkałyśmy się w działaniu podczas Yellow Ribbon Run we Wrocławiu. Partnerki z SANIDOC przyjechały do Polski, żeby razem z nami uczestniczyć w wydarzeniu poświęconym idei drugiej szansy i powrotu do społeczeństwa po odbyciu kary.

Pobiegły w sztafecie Yellow Ribbon Run, ale przede wszystkim mogły zobaczyć z bliska, jak pracujemy. Wspólnie pojechałyśmy do Oddziału Zewnętrznego w Turawie, gdzie nasze gościnie obejrzały spektakl przygotowany przez nas z osobami osadzonymi.

Potem role się odwróciły.

Potem Ancona

Pojechałyśmy do Włoch, do Casa di Reclusione di Ancona Barcaglione, żeby tym razem przyglądać się pracy naszych partnerek.

Zobaczyłyśmy finał procesu teatralnego prowadzonego z osobami osadzonymi i spektakl, który z niego wyrósł. Było to dla nas ważne spotkanie właśnie dlatego, że zobaczyłyśmy jednocześnie bardzo dużo podobieństw i bardzo dużo różnic.

Podobne okazało się myślenie o samym teatrze: nie jako o rozrywce dla więźniów, ale jako o prawdziwej pracy twórczej, wymagającej odpowiedzialności, obecności, współpracy i wzajemnego zaufania.

Inne są natomiast warunki, w których ta praca się odbywa.

I to właśnie różnice pomiędzy polskim i włoskim systemem penitencjarnym szczególnie nas interesują. Pozwalają zobaczyć rzeczy, które we własnym systemie łatwo uznać za oczywiste. Zadać pytanie: czy naprawdę musi być właśnie tak? Zobaczyć inne rozwiązania, inne możliwości i inne granice.

Nie chodzi nam o proste przenoszenie włoskich metod do Polski. Bardziej interesuje nas to, czego możemy nauczyć się od siebie nawzajem i jak doświadczenie pracy w innym systemie może zmienić nasze myślenie o własnym.

Teraz Krzywaniec

Kolejny etap RELEASE dzieje się znów w Polsce.

W Zakładzie Karnym w Krzywańcu powstaje spektakl Kobietostanu w reżyserii Grzegorza Grecasa, przygotowywany wspólnie z osobami osadzonymi.

Jego premiera odbędzie się podczas II Festiwalu Sztuki Osadzonych w Krzywańcu, który również jest częścią projektu RELEASE.

Festiwal będzie kolejnym miejscem naszego polsko-włoskiego spotkania. Partnerki z SANIDOC przyjadą do Krzywańca, by oprócz spektaklu powstającego w ramach RELEASE zobaczyć również przedstawienia stworzone w ramach rezydencji łączących artystów i wychowawców pod parasolem projektu Centrum Sztuki Osadzonych. Połączenia.

Będziemy oglądać teatr, ale będziemy też o nim rozmawiać. O tym, co sztuka może robić w więzieniu, czego nie powinna robić i czego potrzebuje, żeby nie być tylko jednorazowym „projektem dla osadzonych”.

Bo RELEASE jest dla nas przede wszystkim okazją do spotkania ludzi, którzy pracują podobnie, choć robią to w zupełnie różnych warunkach.